Voorwoord jaarrapport 2009

Elke dag stellen onze teams vast dat personen met een handicap kwetsbaarder zijn dan ooit tevoren. In gewone tijden is het voor hen al niet eenvoudig om werk te vinden, maar nu is het ronduit onmogelijk. Bovendien worden ze als eerste opgeofferd in functie van ‘het algemene belang’: gezinsleden die kunnen bijdragen tot het overleven van het gezin, worden bevoordeeld en zullen een betere zorg krijgen dan de persoon met een handicap. Het is dus meer dan ooit nodig om de nadruk te leggen op het belang van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap. Een verdrag dat Handicap International in haar verschillende programma’s probeert uit te dragen. We moeten er immers blijven op hameren dat personen met een handicap dezelfde rechten hebben als valide personen: recht op onderwijs, gezondheid en werk.

Gelukkig kunnen we vaststellen dat Handicap International ondanks de crisis op hetzelfde elan kon doorgaan en haar projecten kon blijven uitvoeren. Dat is het resultaat van het harde werk waar we drie jaar geleden aan begonnen zijn. Zowel onze financiële zichtbaarheid als onze operationele strategie is enorm geëvolueerd. Vroeger specialiseerde de organisatie zich meer in de behandeling van handicaps, zoals kinesitherapie en orthopedie. Een aantal jaar geleden kwam daar verandering in. We gingen voor een meer globale en transversale aanpak en zetten meer verscheiden acties op. Nu moeten we dus een evenwicht vinden tussen de rechtstreekse hulp aan personen met een handicap en onze meer sociale aanpak om aan de behoeften van alle begunstigden van onze acties te kunnen voldoen, zonder te vergeten specifiek aandacht te besteden aan de preventie van handicaps.

Veel programma’s die in 2008 waren opgestart, werden in 2009 geconcretiseerd. Dat is bijvoorbeeld zo in Congo, waar het project rond de gezondheid van moeders en kinderen is gegroeid. In Kinshasa is het één van onze belangrijkste projecten geworden. In de komende jaren breiden we dit uit naar andere provincies van het land. Wat onze hulpacties betreft was 2009 vrij stabiel, zeker in vergelijking met het bewogen jaar 2008. Toen deden we interventies na de aardbevingen in Sichuan en Myanmar en na de doortocht van cyclonen in Cuba. Ons project in China bevindt zich momenteel in een fase van postnoodhulp. Onze acties voor personen met een handicap die het slachtoffer werden van de natuurrampen in Myanmar en Cuba zijn ondertussen afgerond. We waren ook erg tevreden dat verkeersveiligheid in 2009 opnieuw op de agenda stond bij heel wat internationale instanties zoals de Verenigde Naties.

Al meer dan 10 jaar is Handicap International zowat de enige internationale niet-gouvernementele organisatie die zich actief met de preventie van verkeersongevallen bezighoudt. We behalen concrete resultaten met onze projecten in Vietnam, Cambodja en Laos. Ondanks de bemoedigende vooruitgang in die landen blijft onveilig verkeer een ernstig probleem voor de volksgezondheid. In november 2009 organiseerden de Verenigde Naties in Moskou een internationale conferentie over verkeersveiligheid. Handicap International werd daar uitgenodigd om over haar ervaring op het terrein te getuigen. Uiteindelijk was het de bedoeling dat de conferentie zou leiden tot een verdrag om het gevaar op de wegen in te dijken. Verkeersongevallen blijven in de ontwikkelingslanden immers één van de belangrijkste oorzaken van sterfgevallen en handicaps. Het is een probleem dat we al lang in Azië zien en dat ook gevoelig ligt in Afrika, waar Handicap International heel binnenkort nieuwe acties rond verkeersveiligheid hoopt op te zetten.

Daarnaast heeft onze organisatie niet stilgezeten in de strijd tegen een andere plaag die verantwoordelijk is voor veel verwoeste levens: clusterbommen. Sommige mensen geloofden oprecht dat de kwestie opgelost en de zaak beklonken was na de ondertekening van de Conventie inzake Clustermunitie in Oslo in december 2008. Niets is minder waar. Een verdrag blijft immers dode letter als het niet geratificeerd wordt door de staten die het ondertekend hebben. Handicap International en de Ban Advocates (een groep mensen van wie het leven door clusterbommen getekend werd) hebben hun acties dus voortgezet en herinnerden de staten eraan dat het spel nog niet gespeeld was. En met succes: begin 2010 ratificeerden dertig landen de Conventie van Oslo, die daardoor op 1 augustus van kracht wordt. We mogen ook het Verdrag inzake het Verbod op Landmijnen niet vergeten, zelfs al werd dat al 12 jaar geleden ondertekend. Tijdens de tweede conferentie voor de revisie van het Verdrag in het Colombiaanse Cartagena eind 2009 werd het Verdrag trouwens grondig herzien. Gedurende tien jaar hebben de verschillende betrokken partijen zich op het meest zichtbare probleem geconcentreerd: ontmijning. Als gevolg daarvan ging er helaas minder aandacht naar de hulp aan slachtoffers van de mijnen en hun familie.

In 2009 publiceerde Handicap International “Voices from the ground”. Het rapport vertelt het verhaal van die slachtoffers die voor de dagelijkse moeilijkheden waarmee ze na hun ongeval geconfronteerd werden, aan hun lot werden overgelaten. Het rapport werd voor de eerste keer tijdens de Ontwapeningsconferentie van de Verenigde Naties in Genève voorgelegd en in meerdere landen verspreid. Bovendien werd het tijdens de Conferentie van Cartagena gebruikt als referentiedocument. Ik ben er vast van overtuigd dat iedereen besefte dat het de hoogste tijd was om weer aandacht te besteden aan het menselijke aspect van het probleem van de antipersoonsmijnen en om het Verdrag van Ottawa in die zin te verbeteren.

Het einde van het jaar 2009 werd ook gekenmerkt door een andere belangrijke stap voor onze acties: we verlieten de Maldiven na een vijf jaar durende interventie ten gunste van personen met een handicap. Handicap International bood er hulp na de verschrikkelijke tsunami van 26 december 2004 en hielp tegelijk ook de slachtoffers in Indonesië, Thailand en Sri Lanka. Gedurende vijf jaar hebben we aan de heropbouw van de getroffen zones gewerkt. Daarnaast hebben we specifiek aandacht besteed aan personen met een handicap, aangezien de noodhulpprogramma’s nog steeds geen of weinig rekening houden met hun behoeften. De projecten die door Handicap International op de Maldiven op poten werden gezet, worden momenteel volledig door onze partners beheerd en opgevolgd. Het einde van het jaar was dus rijkelijk gevuld met diverse gebeurtenissen en ik zou het mezelf niet vergeven als ik niets zeg over het evenement dat tijdens het weekend van 5 en 6 december in Brussel plaatsvond: Solidanza, een danstweedaagse voor solidariteit in het prestigieuze kader van de Beurs van Brussel. Wat ik me van het weekend herinner, is de menselijke warmte die tijdens die twee dagen overal te voelen was. Zowel valide personen als personen met een handicap, jong en oud, gingen samen op de dansvloer uit de bol. Dat is een sterk beeld voor een organisatie zoals de onze die, door middel van haar projecten, voor een meer inclusieve maatschappij pleit.

In 2009 is Handicap International er dus in geslaagd om alle moeilijkheden te doorstaan. De veerkracht van onze organisatie is echt opmerkelijk. Dankzij heel veel geduld, volharding, creativiteit en geloof in het doel van de vereniging, is de Belgische afdeling van Handicap International erin geslaagd om alle proeven te doorstaan en sterker te worden. De kracht van de organisatie zit in de mensen die er deel van uitmaken en die zich ingezet hebben voor die verandering, zowel de teams op het terrein (nationaal en buitenlands personeel) als de leden in het hoofdkantoor en de vrijwilligers. Sinds drie jaar doen we ons uiterste best om voor onze ontwikkelingsprojecten een logische strategie op te bouwen. Ondanks de donkere tijden die de economische situatie wereldwijd blijven kenmerken, hebben we de moed om de toekomst tegemoet te gaan. We hebben een betere financiële zichtbaarheid en we communiceren beter over wie we zijn en wat we doen. Die strategie werpt haar vruchten af. Dat is wat de organisatie en de mensen die voor Handicap International werken, gerealiseerd hebben. Natuurlijk - ik blijf voorzichtig - is die ontwikkeling nog broos, vooral door de economische crisis die nog altijd onzekerheden met zich meebrengt. Maar wat de toekomst van Handicap International België betreft, blijf ik vol vertrouwen.