Ontmijning in Senegal

Lange weg van wanhoop naar hoop voor Dominique

  • Dominique, zijn vrouw, 3 dochters en zoontje poseren al zittend tegen een boomstronk
  • Dominique geeft uitleg bij een betonnen ommuring in het bijzijn van twee andere mannen.

Nadat hij zijn been verloor bij een mijnenongeval, voelde Dominique uit Senegal zich lange tijd depressief en nutteloos. Maar de vader van vier kinderen schraapte alle moed bijeen en nam zijn leven weer in de hand. Handicap International maakte zijn dorp in 2011 al mijnenvrij en is intussen volop bezig andere gebieden in de regio te ontmijnen.

Op een vroege ochtend in 2004 was Dominique Gama – toen 25 jaar en vader van een dochtertje – een stuk landbouwgrond aan bewerken om er gewassen te planten. Hij onderbrak zijn activiteiten om water te halen uit de put net buiten het dorp. Deze routinewandeling zou zijn leven voor altijd veranderen.

Onderweg werd een landmijn geactiveerd die een hevige explosie veroorzaakte en Dominique tegen de grond gooide. Ondanks de hevigheid ervan en de zware verwonding aan zijn been, bleef hij bij bewustzijn en besefte hij wat er zopas gebeurd was. “Mijn eerste reactie was mijn dochter te waarschuwen, die vlakbij mandjes aan het weven was. Ze kwam naar me toegelopen, dus ik riep nee, nee, nee, blijf hier weg! Er zijn hier misschien nog mijnen!”

Dominique probeerde zichzelf uit het gebied vol boobytraps te krijgen. “Ik kroop tot ik een plekje bereikte dat veilig leek. Daar heb ik bijna drie uur lang op mijn buik gelegen en gewacht, terwijl ik verging van de pijn, totdat er soldaten kwamen die me naar het ziekenhuis brachten. Niemand anders durfde dichterbij te komen.”

Het ongeluk illustreert het reële gevaar van landmijnen in Casamance, een regio in Senegal die al 25 jaar het toneel is van gewapende conflicten. “Mijnen werden totaal willekeurig in het rond gelegd. Er liggen mijnen in de bossen, boomgaarden, velden, rond putten en op wegen. Mijnen liggen gewoon overal en zonder klaarblijkelijke logica erachter”, verklaart Aziz Sy, hoofd van de ontmijningsoperaties in Senegal voor Handicap International.

“Ik was gewoon mezelf niet meer”

Na een maand in het ziekenhuis te hebben doorgebracht, probeerde Dominique zijn leven terug op te bouwen. “Ik verloor meteen alle hoop”, zegt hij. “Ik vertelde mezelf dat mijn leven voorbij was en dat ik niet meer dezelfde persoon was als vroeger. Wie zou mij helpen met mijn kinderen? Nochtans zei iedereen tegen me dat alles beter zou gaan eens ik terug zou kunnen lopen met een prothese. Maar ik wist dat ik niet meer zo hard zou kunnen werken als voorheen of nog een sport zou kunnen beoefenen.”

Het duurde vijf jaar voordat Dominique weer een beetje zelfvertrouwen kreeg en een stabiele inkomstenbron vond. “Ik heb moeten leren omgaan met de reacties van anderen op mijn handicap. In het begin zag ik vooral hoe ik door het ongeluk anders was dan de rest. Maar eigenlijk ben ik niet erg verschillend. De meeste mensen lopen misschien beter dan ik, maar op alle andere vlakken zijn we gelijk. Ik werk net zo hard als zij.”

Toch blijft hij het moeilijk hebben als het over zijn hobby’s gaat. “Ik hield van voetbal en ik heb het vaak gespeeld voor het ongeluk. Nu krijg ik tranen in mijn ogen als ik naar het voetbalveld ga en de spelers zie voetballen …”

Ontmijning zorgt voor ontwikkeling

Tijdens ontmijningsoperaties van 2007 tot 2012 heeft Handicap International mijnen geruimd over een gebied van 1,8 miljoen m² in Casamance. Onze organisatie hervatte haar operaties in december 2015 met de bedoeling om drie gebieden van in totaal 55.000 m² te ontmijnen voor het welzijn van de 60.000 plaatselijke inwoners.

Handicap International heeft in 2011 al het hele dorp van Dominique en de omgeving mijnenvrij gemaakt. Er werd een gebied van zo’n 35.000 m² ontmijnd, het equivalent van ongeveer vijf voetbalvelden. Sindsdien is het aantal huizen en landbouwpercelen aanzienlijk gestegen en kon het dorp zich verder ontwikkelen.

Zoals vele anderen in het dorp kweekt Dominique nu bissap (een soort van zuring) om zijn brood te verdienen. Hij produceert ook cashewnotenwijn. Bovendien is Dominique net begonnen met het fokken van varkens. Er zullen binnenkort een zeug en drie jonge varkentjes wonen in de varkensstal die hij net gebouwd heeft.

“Ik vind het fijn om een varkenshouder te zijn en het is mijn droom om een varkensboerderij te openen. Ik zou ook graag gevogelte willen fokken, zodat mijn gezin een goede toekomst heeft. Vooral omdat ons gezin in de nabije toekomst nog zal groeien, want mijn vrouw verwacht ons vijfde kind.”