DR Congo

Met de mobiele kliniek door Kinshasa

  • Zicht op de lange rijen van mama's met kinderen die wachten op hun beurt
  • Mama's en kinderen zitten op uitgerolde matjes en kijken toe terwijl dossiers worden behandeld
  • Een jong meisje wordt onderzocht door twee kinesisten

Een team van kinesisten, een dokter en een orthopedist reist met een mobiele kliniek naar de meest afgelegen gebieden van Kinshasa om er jonge kinderen – gratis – te onderzoeken en te behandelen. “Voor veel kinderen hier betekent de mobiele kliniek van Handicap International dat ze voor de eerste keer in hun leven de nodige medische zorg krijgen”, zegt dokter Yves.

Vele tientallen moeders met kinderen zitten te wachten wanneer de mobiele kliniek van Handicap International op een dinsdagochtend neerstrijkt in Selembao. In deze arme buitenwijk in Kinshasa is de toegang tot gezondheidszorg beperkter dan in het centrum van de stad.Vrijwilligers registeren de kinderen en geven de moeders een volgnummer, terwijl de acht kinesisten hun matjes uit te rollen, klaar om de kinderen een voor een te onderzoeken. Sommige kinderen zullen worden doorverwezen naar de dokter of de orthopedist die altijd meereizen.

“We komen één à twee keer per maand in Selembao”, zegt Odette, hoofdkinesitherapeut. “Maar de vorige keer hebben we zoveel mensen niet kunnen helpen, dat we een extra sessie hebben ingepland en extra kinesisten hebben meegenomen.”

Er zijn moeders, grootmoeders en tantes (en hier en daar een vader) met kinderen met hersenverlamming, klompvoet, vreemde gezwellen, misvormde armpjes of beentjes, ... Allemaal hopen ze vandaag te horen te krijgen dat hun kind kan worden behandeld. 

Gratis consultatie

In Kinshasa bestaat een netwerk van vrijwilligers dat mensen opspoort met medische problemen, ziektesymptomen herkent, voor malaria waarschuwt, gezondheids- en voedingsadvies geeft, ... In elke straat is er zo wel iemand. Het zijn ook deze vrijwilligers die de bevolking op de hoogte brengen van de komst van de mobiele kliniek van Handicap International.

Allemaal hebben ze een opleiding gekregen van onze organisatie, zodat ze herkennen wanneer een kind zich motorisch niet goed ontwikkelt. Dat is waaruit de taak van ‘mama Beatrice’ bestaat wanneer de mobiele kliniek langskomt. Terwijl de ouders wachten op hun beurt, legt ze uit wat de normale ontwikkeling van een kind is: wanneer moet een kind zijn ouders herkennen? Wanneer moet het kunnen grijpen, zitten, staan ...?

“Omdat in Congo veel vrouwen bevallen zonder opgeleid medisch personeel, komen hier meer kinderen ter wereld met een lichte motorische afwijking”, vertelt Mama Béatrice. “Op zich zijn die afwijkingen omkeerbaar, maar de ouders grijpen vaak veel te laat in. Of omdat ze de kennis niet hebben, of omdat ze het geld niet hebben om naar de dokter te gaan. Helaas kan een kind zo een handicap ontwikkelen voor de rest van zijn leven.”

Daarom is de consultatie in het mobiele ziekenhuis van Handicap International gratis. Bovendien is er een solidariteitsfonds waarop de meest achtergestelde gezinnen beroep kunnen doen. “Als een kind langdurige kinesitherapie nodig heeft, zal een sociaal assistent bepalen of het gezin in aanmerking komt voor financiële steun. Hetzelfde geldt voor operaties of loophulpmiddelen als ortheses”, zegt Johan Baudewijns, onze revalidatiecoördinator ter plaatse. “In 80% procent van de gevallen neem Handicap International die kosten op zich.”

Tovenarij

Dankzij de mobiele kliniek worden handicaps voorkomen én gaat het leven van kinderen met een handicap er drastisch op vooruit. “Kinderen met een beperking worden vaak verstopt, ze verlaten het huis zelden of nooit. Er is nog veel bijgeloof in het spel”, zegt Johan Baudewijns.

Hij geeft het voorbeeld van Immaculée, een meisje van 7 dat werd geboren met hersenverlamming. Haar mama dacht, samen met de rest van het dorp, dat er tovenarij in het spel was, totdat een vrijwilliger uitlegde dat het meisje veel vooruitgang zou kunnen maken met goede verzorging. “Dat is voor veel ouders een eye opener: dat de handicap geen straf is, maar een probleem waarbij eenvoudige oefeningen vaak een oplossing kunnen bieden”, zegt Johan.

Twee maanden geleden liet de mama zich overtuigen om naar een mobiele kliniek te gaan. Sindsdien krijgt Immaculée drie kinésessies per week met als bedoeling haar spieren soepeler te maken. Er is meteen een opmerkelijke vooruitgang: het meisje kan plots veel beter slikken, waardoor ze nu wel goed kan eten. Immaculée is nu een pak gezonder. Veel kinderen met hersenverlamming zijn ondervoed omdat ze niet goed kunnen slikken.

“Kwetsbare kinderen zijn geen prioriteit voor de ouders die dagelijks moeten zien te overleven”, zegt dokter Yves, verantwoordelijke moeder- en kindgezondheid. “Die kinderen zijn vaak ernstig ondervoed en lopen zo gemakkelijk het risico om bij de 10% van de kinderen te behoren in Congo die niet ouder worden dan vijf jaar. Door ervoor te zorgen dat een kind toch kan lopen of zelfstandiger kan worden, verzorgen de ouders het kind ook beter. Zonder dit project, worden die kinderen vergeten.”

Behoeften zijn immens groot

Rond 14 uur is het team genoodzaakt om de matjes op te rollen, alles snel in te laden en uit Selembao te vertrekken. “We moeten naar een plaats verderop”, zegt kinesiste Odette. “Daar zullen ook patiënten op ons zitten te wachten. Maar het is frustrerend: we moeten hier 40 teleurgestelde kinderen en hun familie weer naar huis sturen, ondanks de extra kinesisten die we hadden voorzien. Het is duidelijk dat de behoefte aan aangepaste zorg voor gehandicapte kinderen of kinderen met een mobiliteitsprobleem hier immens groot is.”

Ondanks de onvervulde behoeften, zijn de resultaten van het project nu al verbluffend volgens revalidatiecoördinator Johan Baudewijns. “Een duizendtal kinderen werd doorverwezen naar de medische dienst die voor hen nodig was en honderden kinderen kregen kinesitherapie. Mede dankzij de goede samenwerking met de vrijwilligers, die echt in de meest afgelegen gebieden gaan sensibiliseren, zijn we in staat om een hiaat te vullen.”