“Myanmarezen pakken noodhulp goed aan”

  • hulpverleners in t-shirt van handicap international knielen neer en discussiëren bij een houten bootje dat aanmeert met een myanmarees als passagier
  • lange afvaltweg met in de berm een reeks tenten als noodkamp
  • Mensen vergaderen samen onder een houten structuur
  • rijstveld onder water

Eric Weerts, noodhulp- en revalidatiespecialist voor Handicap International, is terug uit Myanmar dat in augustus met zware overstromingen te kampen kreeg. Hij ging er lokale organisaties voor personen met een handicap ondersteunen, die hun steentje bijdragen tot de humanitaire hulpverlening als antwoord op de natuurramp. Daarvoor trok hij samen met een logistiek expert naar de nog overstroomde gebieden, voornamelijk in de delta van de Irrawaddy rivier in het zuiden van Myanmar.

De overstromingen begonnen in augustus. Hoe zit het land eruit een maand na datum?

De situatie verschilt natuurlijk van streek tot streek, maar globaal kunnen we stellen dat het waterpeil eind augustus al sterk gedaald was. Al troffen we nog huizen aan die tot aan de nok onder water stonden. Vooral in het zuiden waren sommige dorpen nog onbereikbaar, maar er was verbetering in zicht. Toch blijft voorzichtigheid geboden, want het kan snel veranderen: het water verplaatst zich vlug en het is moeilijk om te weten wat er zich op dit ogenblik afspeelt in sommige afgelegen gebieden.

Hoe reageert de bevolking?

Op weg van Yangon naar de Irrawaddydelta in het zuiden zagen we langs de wegen tenten en geïmproviseerde noodkampen. Mensen die nog niet naar huis konden overleefden dankzij water- en voedselbedeling via kleine lokale organisaties. De mensen troepten samen langs de wegen, omdat die hoger gelegen zijn en de humanitaire hulp er gemakkelijker kan bezorgd worden.

Waren de Myanmarezen op deze natuurramp voorbereid?

De recente overstromingen zijn erger dan die van de voorbije jaren, maar sinds de doortocht van orkaan Nargis in 2008 zijn de Myanmarezen eerder goed voorbereid op dit soort situaties. De mensen weten hoe belangrijk het is om onmiddellijk de slachtoffers te hulp te schieten zonder te wachten op buitenlandse hulp. Wanneer een dorp gedeeltelijk getroffen wordt, worden de slachtoffers opgevangen in de nog bruikbare huizen van zij die niet getroffen zijn door de overstromingen.

Hoe redden personen met een handicap het in een dergelijke situatie?

Een van de doelstellingen van deze missie was onderzoeken of minder mobiele personen – ouderen, mensen met een mentale of fysieke handicap, … – goed worden opgevangen en niet gediscrimineerd worden. Het lijkt paradoxaal, maar in noodsituaties zijn het net de meest kwetsbaren die het moeilijkst aan hulp te geraken. Gelukkig werden we snel gerustgesteld: de gemeenschappen waken erover dat iedereen hulp krijgt en de zwaksten zelfs nog wat meer dan de rest. Bij een evacuatie wordt er bijvoorbeeld gezorgd voor hun vervoer of ze krijgen wat meer voedsel. De loophulpmiddelen die gebruikt worden om minder mobiele personen te verplaatsen, vaak gemaakt uit eenvoudig lokaal materiaal, zijn werkelijk ingenieus.

Kan hun situatie nog verbeterd worden?

Alles hangt af van het type handicap. Maar het zou het wenselijk zijn om bij een evacuatie standaard transportmiddelen bij de hand te hebben voor mensen met een beperkte mobiliteit, zodat ze niet op de rug gedragen moeten worden. Ik denk ook aan blinde personen, voor wie een nieuwe omgeving heel stresserend kan zijn en die hen plots heel afhankelijk maakt. Door de tijdelijke toevluchtsoorden goed in te richten, kan hun comfort er sterk op vooruitgaan. Als bijvoorbeeld touw wordt gespannen, kunnen ze die volgen om zich van het ene punt naar het andere te bewegen.

Kunnen we lessen trekken uit hoe deze overstromingen worden aangepakt?

Dit trachten we nu net te doen. Handicap International werkt samen met lokale organisaties van personen met een handicap om hun integratie in de maatschappij te verbeteren. Niet alleen op sociaal en economisch vlak, maar ook in noodsituaties. We benadrukken dat het belangrijk is dat mensen met een handicap deelnemen aan werkgroepen die de risico’s van natuurrampen onderzoeken en evacuatieplannen voorbereiden.

Maar wat we tot hiertoe gezien hebben, is hoopgevend. We mochten met bewondering het reactie- en aanpassingsvermogen van de bevolking aanschouwen en het uitstekende werk van de lokale organisaties van personen met een handicap. Tegelijk staat het in de sterren geschreven dat noodsituaties als de recente overstromingen zich in de toekomst nog zullen voordoen. Als we de impact ervan zoveel mogelijk willen beperken, mogen we geen gelegenheid laten voorbijgaan om de bevolking te helpen om hun voorbereiding hierop verder te verbeteren.