Leven na een ernstig ongeval

afbeelding van Eric Weerts

Hoe Handicap International de gaten in het sociale vangnet helpt op te vullen.

Vandaag begeven we ons naar het provinciaal hospitaal van Bac Giang, op ongeveer zestig kilometer ten noorden van Hanoi. Sinds 2005 werken we voor ons programma samen met dokter Bau, de directeur van het hospitaal, om de zorgen voor dwarslaesiepatiënten te verbeteren. Het personeel heeft een eigen team kunnen opleiden dankzij een project in het nationaal revalidatiecentrum in Hanoi dat tussen 2008 en 2009 op touw werd gezet. In een volgende fase van het project zullen we binnen bestaande revalidatieafdelingen zes nieuwe centra opzetten in regio’s van Vietnam die om verschillende redenen niet altijd de vruchten van de economische vooruitgang konden plukken.

Verder willen we slachtoffers van ernstige ongevallen thuis gaan bezoeken na hun behandeling in een centrum dat onlangs (maart 2011) werd opgericht. Zo kunnen we nagaan hoe goed ze zich hebben aangepast aan hun nieuwe leven na het ongeval. Dan kunnen we beslissen of we de opvolging al dan niet voortzetten. We kunnen ook leren van patiënten die het goed doen en die informatie doorgeven aan families in andere provincies.

De weg naar Bac Giang doet me op deze mistige dag denken aan China. We zitten trouwens niet ver van de grens met Zuid-China. De rand van de snelweg is bezaaid met een opeenvolging van industriële complexen en kleine dorpjes omringd door velden die worden bewerkt voor de aanplant van rijst en andere gewassen. Ik leg nog wel uit hoe die contrasterende aspecten met elkaar verweven zijn en waarom dat een oorzaak is van zware ongevallen. Ik zal later ook dieper ingaan op de economische gevolgen daarvan op lange termijn.

Nadat we het team van het hospitaal hebben opgehaald, nemen we de lijst door van de mensen die we zullen bezoeken. We gaan naar het huis van een jong koppel waarvan de echtgenoot enkele maanden geleden een ongeluk heeft gehad. We worden ontvangen in een nieuwbouw van twee kamertjes die nog de sporen dragen van de inwijding om slechte geesten buiten te houden. Al snel zal blijken dat de inwijding dit jaar niet heeft kunnen baten voor het kleine gezin.

Het tweejarige zoontje ligt een dutje te doen en we proberen hem niet wakker te maken. Dan doet de echtgenote haar tragische relaas. Zowel zij als haar man werkten voor een bedrijf dat onderdelen voor bromfietsen maakt. Op de terugweg van zijn werk, werd haar echtgenoot door een voertuig van de weg gemaaid, waardoor zijn halswervels zijn aangetast. Hij is dus hulpbehoevend en aangewezen op bijstand voor zijn dagelijkse handelingen. Zijn eerste behandeling verliep vlot, maar de gevolgen van het ongeluk blijven zeer ernstig. Zo is er geen hoop dat hij zijn werk ooit opnieuw kan aanvatten. Zijn vrouw staat nu alleen in voor het inkomen en voor de verzorging van hun zoontje. Ze moet ook af en toe op de buren rekenen wanneer ze het zelf te druk heeft met de zorgen voor haar man.

In Vietnam bestaan er verzekeringen voor mensen die werken, maar de uitgekeerde bedragen zijn te klein om aan de basisnoden tegemoet te komen en dekken de kosten op lange termijn al helemaal niet. Bovendien is de wachttijd voor de uitbetaling zeer lang en is de administratieve procedure erg zwaar. Het koppel heeft nog geen geld gezien en ze hebben het gevoel dat de verzekering niet gemakkelijk over de brug zal komen om hen uit te betalen. Het zou hen nochtans al wat vooruit kunnen helpen.

Wat hen het meest verontrust is de toekomst op lange termijn en hoe de vrouw haar werk en gezinstaken kan afstemmen op de verzorging van haar man en kind. Ze heeft nog steeds werk, maar moet dat zien te combineren met de zorg voor haar gezin. En dat is in de Vietnamese cultuur niet alledaags!

Met dit huisbezoek willen we de familie uitleg geven over hun mogelijkheden, maar ook over de harde realiteit. De situatie van de man zal het gezin namelijk veel beperkingen opleggen. Volgens de medische gegevens kan de man niet lang alleen thuis zijn. We moeten de vrouw dus helpen haar inkomen te behouden en dat te combineren met thuis aanwezig zijn. We moeten ook nagaan of een ander familielid kan instaan voor de zorg van haar man en kind wanneer zijzelf niet aanwezig is. Ze zou graag een winkel openen in haar huis om producten van de omliggende oogsten te verkopen. Verder hoopt het koppel dat de uitbetaling van de verzekering de schulden van de behandeling voor de man zal kunnen aflossen. Om dat alles te kunnen waarmaken, geven wij de vrouw een infopakket met verschillende adressen en contactpunten, van onder andere het aanspreekpunt van de lokale zelfhulporganisatie voor mensen met een beperking en hun verzorgers. Dat kan de vrouw ook helpen haar man indien nodig bij de lokale autoriteiten als hulpbehoevend te registreren.

Hoewel er in Vietnam op economisch vlak veel vooruitgang wordt geboekt, blijkt het sociale vangnet nog grote gaten te vertonen. De positieve economische ontwikkeling en industrialisering in de regio hebben mensen minder afhankelijk gemaakt van de landbouw om in hun levensonderhoud te voorzien. Maar wanneer het slechter gaat, bijvoorbeeld door een ongeval of een slechte oogst, zijn de alternatieven niet sterk genoeg. Dat heeft niets te maken met de beschikbare middelen. Zo hebben de ondernemingen die de lokale bevolking tewerkstellen geld genoeg om degelijke ongevallenverzekeringen te betalen. Het heeft eerder te maken met de regering en de sociale wetgeving die zulke wantoestanden toelaten vanuit de veronderstelling dat hoge verzekeringslasten niet goed zijn om buitenlandse investeerders te blijven aantrekken. Er moet een oplossing komen om de ‘veteranen van de economische ontwikkeling’ beter op te vangen in de toekomst. Het project waaraan we werken tracht nu meer aandacht te besteden aan die problematiek door via huisbezoeken gegevens te verzamelen over de oorzaken en gevolgen van ongelukken. Vervolgens proberen we informele oplossingen voor te leggen aan de sociale partners, zodat die als voorbeeld kunnen dienen voor andere mensen in dezelfde situatie.