HI Update: Investeringen in producenten van clustermunitie

België: verbod op investeringen, maar nog geen zwarte lijst van producenten

In 2007 heeft het Belgische Parlement een wet aangenomen, waardoor België het eerste land was, dat een wet goedkeurde waarmee investeringen in clustermunitie verboden werden. De wet voorziet in de publicatie van een lijst van producenten van clustermunitie. Helaas is die lijst er nog steeds niet. Het parlement heeft hierover meermalen vragen gesteld aan de regering. Het

Belgische parlementslid Josy Arens heeft op 19 juni 2012 de minister van Justitie hierover ondervraagd: “ … Volgens een rapport van FairFin uit België en Pax Christi uit Nederland investeerden tussen mei 2009 en maart 2012 137 financiële instellingen van over de hele wereld voor 43 miljard US dollar in de productie van clustermunitie. Op 20 maart 2007 nam België het voortouw door een wet goed te keuren waarmee dit soort wapens verboden werd. Helaas lijkt deze wet in 2012 vergeten te zijn. Het is nu meer dan vijf jaar geleden dat de wet is aangenomen, maar we wachten nog steeds op de uitvoering er van.” Hij vroeg de minister van Justitie, Annemie Turtelboom: “… Door wie zal de zwarte lijst van fabrikanten van clustermunitie worden opgesteld, wanneer zal de lijst worden bekendgemaakt, wanneer zal de wet van toepassing worden?” De minister van Justitie antwoordde: “ … De bepalingen van de wet van 20 maart 2007 zijn onderdeel van economische en financiële wetgeving. De wet op wapens valt onder het administratieve recht en het strafrecht, en de met die opdracht belaste organen zijn, bij gebrek aan middelen, niet in staat de informatie bijeen te brengen die nodig is om de in de wet van 20 maart 2007 bedoelde betrouwbare lijst op te stellen. Daar dit aspect van de wet niet onder de bevoegdheid van mijn administratie valt, stel ik voor dat u mijn collega’s die over de economische en financiële activiteiten gaan, daarover ondervraagt.”

Op 10 juli 2012 stelden Josy Arens en de parlementsleden Georges Gilkinet en Roland Defreyne vragen hierover aan de minister van Financiën, Steven Vanackere. Staatssecretaris voor Ambtenarenzaken en Modernisering van Openbare Diensten, Hendrik Bogaert, antwoordde dat vanuit juridisch oogpunt het opstellen van een publieke lijst van producenten en hun financiers niet tot de bevoegdheden van de minister van Financiën behoort. Hij zegde toe de nodige initiatieven te nemen zodat er voortuitgang kan worden geboekt. Hij voegde er ook aan toe dat hij niet op de hoogte was van schendingen van de wet door Belgische instanties.

Zie ook:
Uittreksel van het Integraal Verslag van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers, Commissie voor de Justitie, 19 juni 2012.
Commissie voor Financiën en de Begroting, 10 juli 2012.

Groot-Brittannië: banken zetten producenten van clustermunitie op een zwarte lijst

In Groot-Brittannië hebben vier grote banken producenten van clustermunitie op een zwarte lijst gezet. De Britse overheid moet echter nog steeds actie ondernemen op het gebied van indirecte investeringen.

Zie ook www.stopexplosiveinvestments.org

Duitsland: parlement spreekt zich uit tegen een verbod op investeringen

Op 22 maart 2012 heeft de ‘Bundestag’, het Duitse parlement, een gezamenlijke motie van de oppositiepartijen voor een verbod op investeringen in clustermunitie, verworpen.

Zie ook de website van Handicap International Duitsland: www.streubomben.de

Luxemburg: oprichting van een ethische raad voor investeringen

In november 2011 heeft de Raad van Bestuur van de Luxemburgse Sociale Verzekeringsbank (Fonds de Compensation de la Sécurité Sociale, FDC) een beleid van maatschappelijk verantwoord investeren goedgekeurd, waardoor niet meer geïnvesteerd wordt in producenten van clustermunitie.

Op 7 mei 2009 heeft Luxemburg de Conventie inzake clustermunitie geratificeerd, inclusief een verbod voor alle natuurlijke personen en rechtspersonen op het bewust financieren van clustermunitie. Volgens het eerder genoemde rapport “Worldwide investments in cluster munitions: a shared responsibility” (blz. 127-128) is het begrip “bewust” toegevoegd op voorstel van de Luxembourg Bankers' Association (l’Association des Banques et Banquiers, ABBL) en de Association of Luxembourg Fund Industry (ALFI). Volgens het rapport kan dit een maas in de wetgeving zijn. Er is daarom voorgesteld om een lijst op te stellen van producenten van clustermunitie. Op de eerste bijeenkomst van de verdragspartijen van de Conventie inzake clustermunitie (CCM) in Laos kondigde Luxemburg aan dat een “ethische raad” geïnstalleerd zal worden. Deze zal verantwoordelijk zijn voor het monitoren en controleren van huidige en toekomstige investeringen door Luxemburg om ongewenste investeringen in ondernemingen die betrokken zijn bij de productie van clustermunitie te voorkomen. Handicap International moedigde in een persbericht Luxemburg aan zich verder in te spannen voor de oprichting van deze raad.

Tijdens een persbijeenkomst drong Handicap International erop aan om de particuliere sector er meer bij te betrekken en te informeren, en wees op de noodzaak dat meer landen wetgevende initiatieven in dit verband zouden nemen. De Luxemburgse volksvertegenwoordiger Fayot erkende dat de toepassing van de wetgeving een uitdaging blijft. Handicap International zei dat Luxemburg niet geheel gespaard lijkt te zijn van investeringen in clustermunitie, omdat veel buitenlandse instellingen dochterondernemingen in Luxemburg hebben, waarvan enkele investeren in producenten van clustermunitie.

Zie ook: « Investissement socialement responsable en « Liste d’exclusion » van FDC van 22 juni 2012.

Nederland: voorbereidingen voor een verbod op investeringen

Als reactie op het eerder genoemde rapport “Worldwide investments in cluster munitions: a shared responsibility” en een Nederlandse publicatie over investeringen door Nederlandse financiële instituten in ondernemingen die clustermunitie produceren, hebben twee leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal gevraagd om een gezamenlijke reactie van de Minister van Financiën, de Minister van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking op de conclusies uit het Nederlandse rapport. Op 13 oktober 2011 kondigde de Nederlandse minister van Financiën, De Jager, al aan: “Het kabinet deelt de mening van uw Kamer dat clustermunitie onaanvaardbaar humanitair leed veroorzaakt en het kabinet streeft ernaar om rond de jaarwisseling te komen met een nadere uitwerking van dit verbod voor alle financiële instellingen.”
Eerder hadden Van Velzen en Van Dam, leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, een motie (22 054 nr. 151) ingediend waarin zij verzochten om een verbod op investeringen in clustermunitie. Van Dijk c.s. verzochten in een motie (22 054 nr. 161) de regering om een verbod op directe investeringen in clustermunitie en om onderzoek te doen naar mogelijkheden voor een verbod op indirecte investeringen in clustermunitie. Beide moties zijn aangenomen.

Zwitserland: ratificatie van de wet leidt tot verbod op directe en indirecte investeringen

Op 17 juli 2012 ratificeerde Zwitserland de Conventie inzake clustermunitie en zal op 1 januari 2013 officieel verdragspartij worden. Daarnaast heeft Zwitserland wetgeving bekrachtigd om het Verdrag in te voeren middels amendementen op de Federale wetgeving ten aanzien van oorlogsmateriaal. Het verbiedt directe en indirecte investeringen in productie van clustermunitie. “Omdat Zwitserland een internationaal financieel centrum is, is het belangrijk dat het land financiering van clustermunitie verboden heeft”, zegt Petra Schroeter, directeur van Handicap International Zwitserland. “Hoewel we menen dat de formulering van de wet scherper zou kunnen, zal de burgerbevolking de namen van bedrijven die verboden wapens produceren, blijven publiceren zodat beleggers niet kunnen beweren nergens van af te weten.”

Voor meer informatie:

  • Rapport uit 2012 “Worldwide Investments in cluster munitions: a shared responsibility” van FairFin (voormalig Netwerk Vlaanderen, België) en IKV Pax Christi (Nederland) : www.stopexplosiveinvestments.org
  • Fact sheet van FairFin en IKV Pax Christi over investeringen in clustermunitie van september 2012
  • Verklaringen over investeringen in clustermunitie tijdens de derde bijeenkomst van verdragspartijen tot de Conventie inzake clustermunitie in Oslo in september 2012