Aardbevingen Venezuela: de noden in kaart brengen voor een doeltreffende en inclusieve hulp

Duizenden ingestorte of beschadigde gebouwen, meer dan 2.200 doden en 11.200 gewonden, bijna 12.700 mensen die nu dakloos zijn – de dubbele aardbeving in Venezuela heeft een ware humanitaire crisis veroorzaakt.

Gezien de omvang van de ramp is het van cruciaal belang om de behoeften van de getroffenen in kaart te brengen en de informatie te verzamelen die nodig is voor een gecoördineerde en doeltreffende hulpverlening.

Dit werk om de behoeften in kaart te brengen, dat momenteel door Handicap International wordt uitgevoerd, is een essentiële stap die systematisch en nauwkeurig moet worden uitgevoerd. Wanneer de teams van de organisatie noodopvangcentra bezoeken, constateren ze namelijk heel vaak een gebrek aan organisatie, waardoor de getroffenen niet echt geholpen kunnen worden.

"Er wordt veel materiaal uitgedeeld, maar op een ongeschikte manier. Gisteren was ik in een centrum waar mensen me vertelden dat ze geen kleding meer nodig hadden; ze hadden al enorm veel t-shirts en broeken ontvangen. Daarentegen hadden ze een schrijnend tekort aan ondergoed. Dit laat duidelijk zien dat de humanitaire hulp gecoördineerd moet zijn en dat er absoluut naar de mensen geluisterd moet worden; zij weten zelf het beste wat ze nodig hebben”, legt Yohanna Talloli, specialist in inclusieve humanitaire hulp bij Handicap International in Caracas, uit.

Inclusie centraal stellen in de hulpverlening

Tijdens verschillende evaluatiemissies in La Guaira hebben de teams van Handicap International vastgesteld dat de noodopvangcentra niet toegankelijk zijn voor mensen die gebruikmaken van een rolstoel of krukken, noch voor dove of blinde mensen.

"De badkamers zijn ongeschikt, te smal of slecht ingericht, de toegangen zijn te hoog of volgestouwd, de ruimtes zijn altijd erg lawaaierig… Er is nog veel werk aan de winkel om deze opvangcentra echt inclusief te maken, zodat ze voor iedereen een veilige toevluchtsoord worden", aldus Yohanna.

Bovendien zijn in de chaos na de aardbevingen veel mensen met een handicap hun krukken, wandelstokken, rollators of rolstoelen kwijtgeraakt. Velen zijn ook hun identiteitsdocumenten kwijtgeraakt, met name hun handicapcertificaat.

Handicap International zorgt ervoor dat deze behoeften in kaart worden gebracht, zodat mensen met een handicap worden meegenomen in de noodhulp. Sommige mensen met goede bedoelingen zijn namelijk niet bekend met handicaps, waardoor de aanwezigheid van specialisten zoals Yohanna noodzakelijk is:

"Gisteren sprak ik met een dame die me vertelde dat ze de zorg had overgenomen voor een groep van zo’n veertig kinderen. Toen ik ter plaatse aankwam, bleken het geen kinderen te zijn, maar volwassenen met het syndroom van Down. Als dit soort onwetendheid niet wordt onderkend en aangepakt, dreigt de hulp zeer, zeer uitsluitend te worden."

De expertise van Handicap International inbrengen

Handicap International is een van de weinige organisaties in Venezuela met expertise op het gebied van fysieke en functionele noodrevalidatie, een domein waarinde behoeften enorm zijn om alle gewonden van de ramp te begeleiden, zowel in ziekenhuizen als in de gemeenschappen, om langdurige handicaps te voorkomen.

"Er is een grote behoefte aan technische mobiliteitshulpmiddelen – rolstoelen, wandelstokken, krukken, … We hebben in kaart gebracht wat er ontbrak om deze hulpmiddelen zo snel mogelijk te kunnen leveren, waarbij we goed rekening hielden met de situatie van de mensen. Voor iemand die bijvoorbeeld op het platteland woont, met modderige en hobbelige wegen, is een rolstoel niet de meest geschikte oplossing”, verduidelijkt Yohanna.

Bovendien zet Handicap International zich in om tegemoet te komen aan de behoeften op het gebied van geestelijke gezondheid, met name met expertise op het gebied van verstandelijke beperkingen, autisme en neurodiversiteit, om iedereen, zonder uitzondering, te kunnen begeleiden. Yohanna legt uit:

"Er zijn veel psychologen in Venezuela, maar slechts weinigen weten hoe ze mensen met dit soort verschillen moeten begeleiden. Ik heb enkele psychologen ontmoet die naar de opvangcentra waren gestuurd en die niet wisten hoe ze mensen met autisme in situaties van intense emotionele stress moesten begeleiden.”

Om haar hulpverlening te organiseren, staat Handicap International voortdurend in contact met organisaties van mensen met een beperking, met name via de koepelorganisatie Conapdis, de nationale raad voor mensen met een beperking in Venezuela.

Denken aan de lange termijn

Het is bovendien cruciaal om nu al na te denken over een duurzame oplossing. De ingestorte gebouwen zullen immers niet binnen enkele maanden worden herbouwd en er zijn onvoldoende noodopvangcentra voor alle getroffenen.

"De noodopvangcentra zullen op de middellange of lange termijn wellicht moeten worden omgevormd tot gewone opvangcentra, met alle nieuwe behoeften die dit met zich meebrengt op het gebied van toegang tot sanitaire voorzieningen en hygiëne, gezondheidszorg, onderwijs... Hiermee moet bij de voorbereiding van de hulpverlening rekening worden gehouden en er moet worden geanticipeerd op de nieuwe risico’s die armoede en overbevolking met zich mee kunnen brengen. Mensen die elkaar niet kennen, leven nu samen, vrouwen, mannen en kinderen door elkaar. Er is geen privacy meer en we moeten zeer waakzaam zijn, met name om vrouwen en kinderen te beschermen tegen mogelijke aanrandingen”, aldus Yohanna.

Ze vervolgt:

"Ons land bevond zich al in een moeilijke situatie en veel sectoren, zoals de gezondheidszorg, verkeerden in een crisis. Hoe gaan we op de lange termijn met de situatie om als de aandacht van de wereld na een paar weken afneemt? Dinsdag ben ik naar El Juinquito geweest, een wijk aan de rand van Caracas. Daar waren drie scholen ingestort. Hoe moeten al die leerlingen aan het begin van het nieuwe schooljaar weer met de lessen aan de slag? We moeten echt nadenken over de structurele gevolgen van de ramp en beginnen met het voorbereiden van de wederopbouw op de lange termijn.”