Peru: waar inclusiviteit en klimaatverandering samenkomen
In Peru worden de gevolgen van de klimaatverandering met de dag ernstiger. Ter plaatse biedt Handicap International een inclusieve aanpak, waarbij erop wordt toegezien dat iedereen inspraak heeft.
In Loreto schilderen leerlingen van een school een muurschildering om aandacht te vragen voor het milieu. | © R. Barranzuela / HI
Met het snel smelten van de gletsjers in de Andes en de vernietiging van het Amazonewoud behoort Peru tot de landen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering. De komst van het El Niño-fenomeen, dat om de 2 tot 7 jaar extreme weersomstandigheden versterkt, maakt de situatie nog erger. Twee regio’s ondervinden vandaag de gevolgen ervan in volle hevigheid: Huánuco, in de Andes, en Loreto, in het Amazonegebied. Handicap International heeft zich aangesloten bij de inspanningen om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken en ervoor te zorgen dat niemand aan zijn lot wordt overgelaten.
Twee kanten van dezelfde crisis
In Huánuco wisselen twee seizoenen elkaar af: het regenseizoen en het droge seizoen. Met de komst van El Niño wordt de regen heviger, met overstromingen, buiten hun oevers tredende rivieren en aardverschuivingen tot gevolg.
“Vorig jaar hebben deze fenomenen, zelfs zonder El Niño, minstens twintig dodelijke slachtoffers gemaakt in gebieden dicht bij de plaatsen waar we actief zijn. Ervaring en historische gegevens tonen aan dat deze gebeurtenissen waarschijnlijk zullen toenemen”, aldus Christian Perez, projectleider voor Handicap International in Peru.
In Iquitos, in de regio Loreto, is de situatie omgekeerd. El Niño valt er samen met het droge seizoen. Droogte en bosbranden komen steeds vaker voor, oogsten gaan steeds vaker verloren en de toegang tot drinkwater wordt nog moeilijker.
De bevolking, die voor haar verplaatsingen grotendeels afhankelijk is van de rivieren, betaalt hiervoor een hoge prijs: zwangere vrouwen konden geen toegang krijgen tot zorg, zieke of gewonde mensen konden niet worden geëvacueerd en door muggen overgedragen ziekten doken op.
Een inclusiever bestuur
Hoewel de klimaatverandering de hele bevolking treft, behoren vrouwen, jongeren en mensen met een handicap tot de groepen die het meest aan de gevolgen ervan worden blootgesteld. Handicap International zet zich ervoor in dat deze mensen, die maar al te vaak worden gemarginaliseerd, worden betrokken bij de preventie van klimaatrisico’s.
In 2025 lanceert de organisatie het project “Guardianas del cambio”, wat “bewakers van verandering” betekent, een naam die een eerbetoon is aan de vrouwen die traditioneel waken over het land en de natuurlijke hulpbronnen.
“De rol van de gemeenschappen is essentieel, want zij waken over de ecosystemen. Door hun kennis en vaardigheden te versterken en hen te betrekken bij het milieubeheer, kunnen we ervoor zorgen dat onze ecosystemen op lange termijn duurzaam blijven. Daarom proberen we zo inclusief mogelijk te werk te gaan. We werken samen met tweetalige scholen waar Quechua- en Cocama-kinderen les volgen. In de scholen in de twee regio’s waar we actief zijn, nemen ook jongeren met een handicap deel aan het opleidingstraject en aan het uitwerken van oplossingen”, legt de projectleider uit.
Een deel van de weg is al afgelegd
In de twee regio’s met hun verschillende ecosystemen – het Amazonewoud in Loreto en de Andes in Huánuco – heeft Handicap International zich ingezet om het aanpassingsvermogen aan de klimaatverandering te versterken, met bijzondere aandacht voor jongeren.
“Jongeren zijn de toekomst, maar ze brengen vandaag al verandering teweeg. Verandering begint thuis. Ze worden zich bewust van de uitdagingen en geven die kennis vervolgens door aan hun ouders en familie. We hebben vastgesteld dat dit binnen gezinnen daadwerkelijk tot veranderingen leidt. Daar ben ik erg trots op”, vertelt Christian Perez.
Deze investering vertaalt zich in samenwerking met leerlingen van scholen in beide regio’s, medewerkers van overheidsdiensten en organisaties van mensen met een handicap.
Een van de ingezette hulpmiddelen zijn brochures met de titel “Oplossingen om beter te leven”, die onder de leerlingen werden verspreid. Ze zijn ontwikkeld rond inclusief milieubeheer, op de natuur gebaseerde oplossingen, genderkwesties en de inclusie van mensen met een handicap. De brochures begeleiden leerlingen in drie stappen: lokale problemen in verband met klimaatverandering identificeren, de oorzaken ervan analyseren en vervolgens een oplossing ontwikkelen die is aangepast aan hun context.
Dankzij deze aanpak kregen 1.600 leerlingen een opleiding. Ook meer dan 220 mensen met een handicap werden begeleid, net als een zestigtal ambtenaren.
Op de natuur gebaseerde oplossingen
In de scholen en omliggende gemeenschappen leidde dit werk tot de aanpassing van infrastructuur om die groener te maken en tot het herstel van groene ruimtes, onder meer door de aanleg van ecologische moestuinen en boomkwekerijen.
Ook de autoriteiten ontwikkelden twee andere oplossingen. In Huánuco werd een stedelijke ecologische corridor van bijna 4 kilometer aangelegd om groene ruimtes te herstellen en het leefgebied van 21 vogelsoorten in de regio te beschermen. In Loreto hebben tien gezinnen in een dorp dat regelmatig overstroomt drijvende moestuinen aangelegd, die voornamelijk door moeders worden beheerd, zodat ze onder alle omstandigheden toegang hebben tot groenten en fruit.
Tegelijkertijd werden twee milieuregelgevingen ontwikkeld of ondersteund, één per stad, om de permanente deelname van organisaties van mensen met een handicap aan besluitvormingsorganen rond klimaatverandering te garanderen.
“Dit bestond voorheen niet in Peru. Het is de eerste ervaring van dit type in het land. Dankzij dit werk nemen organisaties van mensen met een handicap voortaan officieel deel aan overleg en besluitvorming over milieu- en klimaatkwesties”, aldus Christian Perez.
Nog een stap verder gaan
De tweede fase van het project Guardianas del cambio, die in juni 2026 van start ging, heeft als doel deze eerste resultaten te consolideren en tegelijkertijd nieuwe mogelijkheden te verkennen.
“We willen ons voortaan niet alleen richten op klimaatverandering, maar ook op rampenrisicobeheer. We willen de capaciteiten van het volledige schoolecosysteem versterken”, verduidelijkt Christian.
Het is de bedoeling om 120 leerkrachten een opleiding van minstens drie maanden aan te bieden. Zij zullen de opgedane kennis vervolgens doorgeven aan hun leerlingen, waardoor in totaal ongeveer 1.800 jongeren worden bereikt. Een ander aandachtspunt is het verder versterken van organisaties van mensen met een handicap, zodat hun deelname aan besluitvorming over milieu en klimaat niet alleen actief, maar ook daadwerkelijk betekenisvol is.
