De psychologen van Handicap International begeleiden slachtoffers van het geweld in Noord-Kivu.
Gedwongen op de vlucht slaan, geweld en wreedheden: de inwoners van Noord-Kivu staan onder loodzware psychologische druk. De psychologen van Handicap International begeleiden hen bij het verwerken van deze schokkende ervaringen en trauma's.
Pierrette Mwanza Sivyatsomana, psychologe bij Handicap International, is in gesprek met een vrouw die het geweld en de gruweldaden is ontvlucht. | © Ogala Company / Handicap International
De crisis vergroot de nood aan mentale gezondheidszorg
De inwoners van het oosten van de Democratische Republiek Congo gaan al jaren gebukt onder een humanitaire crisis die een directe impact heeft op hun mentaal welzijn. Extreem geweld, gruweldaden door gewapende groepen, herhaaldelijke vluchtpogingen, het verlies van dierbaren en precaire leefomstandigheden: het zijn stuk voor stuk factoren die leiden tot een enorme psychische druk en hevige angstgevoelens.
"De mensen die we begeleiden, hebben verschrikkelijke dingen meegemaakt. Een van mijn patiënten moest op één jaar tijd vier keer vluchten; elk dorp waar ze beschutting zocht, werd na verloop van tijd aangevallen," legt Pierrette Mwanza Sivyatsomana uit, psychologe bij Handicap International.
Uit een studie van het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC) blijkt dat het aantal consultaties voor mentale zorg en psychosociale steun tussen 2024 en 2025 verzevenvoudigd is onder overlevers van gewapende aanvallen en seksueel geweld.
Toch blijft de toegang tot zorg bijzonder moeilijk. Congo telt slechts 0,01 psycholoog per 100.000 inwoners, een situatie die door het conflict in Noord-Kivu alleen maar is verslechterd. Veel gezondheidscentra zijn na zware gevechten verlaten. Andere blijven open, maar kampen met een nijpend tekort aan medicatie, materiaal en personeel. Voor veel mensen is zorg simpelweg onbereikbaar door de grote afstanden, de hoge kosten of de onveilige wegen.
"De veiligheidssituatie blijft extreem onvoorspelbaar. Soms braken er gevechten uit op amper een paar kilometer van de plek waar onze teams aan het werk waren," vertelt projectleider Doudou Mulamba.
Individuele begeleiding op maat
De psychologen van Handicap International zijn actief in de gezondheidszones van Kahe en Kizimba. Daar bieden ze mentale ondersteuning aan zowel ontheemden als de lokale gastgemeenschappen. Sommige sessies verlopen in groep, wat een dynamiek van gedeelde ervaringen en onderlinge steun creëert. Voor wie nood heeft aan specifieke aandacht, is er individuele begeleiding.
De teams van Handicap International zorgen ook voor de doorverwijzing van patiënten naar partners voor verdere medische opvolging. Daarnaast organiseren ze sensibiliseringsacties om gemeenschappen te leren hoe ze symptomen van psychische nood kunnen herkennen en om de drempel naar professionele hulp te verlagen.
"Mentale gezondheid mag geen taboe meer zijn. Het raakt ons allemaal en samen kunnen we naar oplossingen zoeken. Het geeft me enorm veel voldoening wanneer een patiënt die in diepe wanhoop verkeerde, eindelijk weer kan lachen en slapen," aldus Pierrette Mwanza Sivyatsomana.
De activiteiten van Handicap International gebeuren in samenwerking met de ngo Première Urgence Internationale, die instaat voor de basisgezondheidszorg en voeding. Daarnaast biedt Handicap International ook revalidatiehulp aan. Op iets meer dan een jaar tijd kregen meer dan 1.000 mensen psychosociale hulp en vonden er bijna 450 infosessies plaats.
"Ik heb een radio gekregen die me helpt te ontspannen en mijn stress te verminderen. Dankzij de begeleiding heb ik de moed gevonden om mijn problemen aan te pakken. Ik ben de psychologen dankbaar; ze hebben een zware last van mijn schouders weggenomen," getuigt een patiënte.
