Geestelijke gezondheidszorg: Nog veel werk aan de winkel

Om voor eens en altijd duidelijkheid te scheppen: wat is geestelijke gezondheid?

In ons vakgebied en bij Handicap International hebben we het over geestelijke gezondheid en psychosociale ondersteuning, omdat we mensen helpen in uiterst precaire contexten, oorlog of natuurrampen die een impact hebben op de psychologische toestand van mensen. Het zijn vooral deze sociale factoren die mensen in psychisch lijden storten. Dit is ook de reden waarom we spreken van psychologische of psychosociale nood. Het is duidelijk dat geestelijke gezondheid iedereen aangaat. Iedereen is zich bewust geworden van de gevolgen die een pandemie kan hebben voor individuele personen. En bij Handicap International proberen we - al sinds 1987 - om niet alleen fysieke revalidatiezorg aan te bieden aan de mensen die we ontmoeten, maar ook die psychologische dimensie in onze interventies te integreren.

Jij trok ook naar de “Mind Our Rights, Now!”-top in Parijs. Om welke redenen?

Handicap International hanteert een benadering van geestelijke gezondheid gebaseerd op rechten, in overeenstemming met het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Iedereen heeft recht op toegang tot kwaliteitsvolle geestelijke gezondheidszorg. Depressie is de grootste oorzaak van invaliditeit in de wereld. Staten en regeringen moeten zich daarom mobiliseren om in geestelijke gezondheid te investeren. Bij Handicap International werken we niet alleen met verzorgers, zodat ze begrijpen wat geestelijke gezondheid is en geestelijke gezondheidszorg kunnen bieden. Wij proberen op politiek niveau te werken. In sommige projecten begeleiden wij mensen die geestelijke gezondheidsproblemen hebben gehad en die zich verenigen om voor hun rechten op te komen. Deze verenigingen pleiten ervoor dat de regeringen rekening houden met de geestelijke gezondheid. Op de top zal ik deelnemen aan de workshop "Hoe geestelijke gezondheid in de schijnwerpers te houden". Ik zal er voornamelijk enkele groepsgesprekken in goede banen leiden.

Op welke manier zet Handicap International zich in voor geestelijke gezondheidszorg?

Op verschillende manieren. Een lichamelijke handicap zal bijvoorbeeld leiden tot psychisch lijden. Wat wij proberen, is deze geestelijke gezondheidscomponent integreren in andere domeinen, zoals o.a. fysieke revalidatiezorg. Mensen met een handicap zullen zich vaak afgewezen voelen, of ze worden gestigmatiseerd door hun familie of gemeenschap. Eigenlijk moeten ze opnieuw leren leven ... Onze begeleiders zullen deze mensen opvolgen zodat ze leren omgaan met hun handicap en ze opnieuw aansluiting kunnen vinden bij hun familie en gemeenschap.

Jij werkt intussen 4 jaar bij Handicap International. Heb je iets in positieve zin zien veranderen op dat gebied?

Absoluut! Er wordt bij meer projecten rekening gehouden met het aspect mentale gezondheid. Maar er is nog ongelooflijk veel werk aan de winkel. Op het terrein, maar ook hier in Brussel moet er nog veel gebeuren om tegemoet te komen aan de immense behoeften wereldwijd.

Geestelijke gezondheid vertegenwoordigt slechts ongeveer 2% van het wereldwijde gezondheidsbudget en dat aandeel neemt niet significant toe, terwijl het aantal mensen met een geestelijke beperking en psychiatrische stoornissen wereldwijd toeneemt.

Daarom was deze wereldtop belangrijk, om de beleidsmakers ervan te overtuigen dat zij meer in deze sector moeten investeren.

Frankrijk werkte aan een draaiboek voor geestelijke gezondheid en psychiatrie en hield deze zomer ook multilaterale gesprekken, de zogenaamde ‘Ségur de la santé’. Waar staat België?

Ons land is al vele jaren bezig met hervormingen om het thema geestelijke gezondheid niet langer stiefmoederlijk te behandelen.

En ten opzichte van het buitenland?

Handicap International ontvangt financieringen bij noodsituaties, maar zelden op lange termijn. Het is dan ook heel moeilijk om een beleid op lange termijn te ontwikkelen.