Oorlogstrauma’s verzorgen om samenleving herop te bouwen

  • Twee medewerkers van Handicap International zitten in een kring met mannen die sip voor zich uitkijken
  • Kinderen zitten rond een tafel en tekenen en kleuren met een begeleidster erbij

Gewapende conflicten – in Irak, Syrië, Jemen, … – veroorzaken trauma's bij hele generaties. Met psychosociale hulp probeert Handicap International conflictgerelateerde mentale problemen in te dijken, want deze kunnen een serieuze impact hebben op het welslagen van de wederopbouw van de samenleving. 

In landen zoals Syrië, Irak en Jemen, waar momenteel conflicten heersen, zijn de noden op het vlak van mentale gezondheidszorg en psychosociale steun erg groot. “Honderdduizenden mensen kampen met mentale problemen, die veroorzaakt zijn door de conflicten die vandaag aan de gang zijn”, zegt Sarah Rizk, gezondheids- en preventiedeskundige bij Handicap International. 

Ons recente rapport Syria, A mutilated future gaf daar recent nog blijk van: 80% van de slachtoffers van bombardementen die werden geïnterviewd in Jordaanse en Libanese vluchtelingenkampen, hadden ernstige psychologische klachten.

“Dit zal gevolgen hebben op de lange termijn”, zegt Rizk. “Het zal zowel de relaties beïnvloeden tussen mensen onderling, als de pogingen hinderen om de samenleving terug op te bouwen wanneer de conflicten voorbij zijn. Alleen een grondige kennis van deze noden en aangepaste hulp kan de psychologische gevolgen van het geweld verlichten. En dat is wat Handicap International probeert te bereiken.” 

Sociale weefsel in gevaar

Sinds het begin van onze noodhulp bij de crisissen in Syrië en Irak, heeft Handicap International psychosociale steun geboden aan 17.840 vluchtelingen en ontheemden. In Jemen hebben we sinds september 2015 al 3.200 mensen kunnen helpen met psychosociale begeleiding. 

We stellen vast dat bijna alle kinderen die we ondersteunen van ontheemde en gevluchte families uit Syrië, Irak of Jemen en die werden geconfronteerd met geweld, lijden aan slapeloosheid of nachtmerries, tekenen vertonen van hyperactiviteit, hoofdpijn en aandachtsproblemen hebben, enz.

Onze teams merken dat mensen die geconfronteerd werden met wapengeweld ook lijden aan verwarring of gevoelloosheid, besluiteloosheid, angst, depressie, traumatische stresssyndromen, moeite hebben om dagelijkse taken uit te voeren … Onze teams ontmoeten zelfs mensen die lijden aan geheugenverlies, verlies van identiteit of van stem.  

Handicap International wijst erop dat er een gebrek is aan dienstverlening en investeringen op het vlak van mentale gezondheid, voor een hele generatie die getroffen is door conflict en trauma's. Want zonder afdoende humanitaire respons op hun psychologische noden, komt de wederopbouw van het sociale weefsel van de maatschappij in gevaar. Onze organisatie merkt immers dat er meer agressie, risicogedrag (bv. alcohol- en druggebruik) en fysiek en seksueel misbruik is in gemeenschappen die geteisterd zijn door gewapende conflicten.

Genocide in Rwanda

De genocide in Rwanda in 1994, die leidde tot bijna één miljoen doden, is een concreet voorbeeld van hoe geweld langdurige psychologische gevolgen kan hebben en een diepe invloed kan uitoefenen op de mogelijkheid om als maatschappij te slagen in 'samenleven'. 22 jaar na de genocide lijden nog altijd veel mensen aan trauma’s die een serieuze weerslag hebben op het vertrouwen onder elkaar en op de sociale cohesie. 

Ook in Rwanda biedt Handicap International nog steeds psychologische steun aan een 6.000-tal mensen. Wereldwijd gaf Handicap International in 2015 psychosociale hulp aan 60.000 personen, van wie er zich 20.000 bevonden in een noodsituatie